Het verhaal van Urk

Het lag midden in de Zuiderzee en haar vuurtoren was een belangrijk baken voor de scheepvaart van en naar Amsterdam.

Het eiland Urk

© Tourist Info Urk
© Lucas Kramer

Vastgeplakt aan de Noordoostpolder

Er zijn plaatsen in het verleden waar ik graag eens naar toe zou willen reizen, ken je dat? Zo zou ik heel graag eens naar het eiland Urk willen, toen het nog een écht eiland was, en je er alleen per boot kon komen. Het lag midden in de Zuiderzee en haar vuurtoren was een belangrijk baken voor de scheepvaart van en naar Amsterdam. De hechte gemeenschap leefde er van de visserij en woonde in kleine huisjes die dicht bij elkaar gebouwd waren op de hoogste bult van het kleine eiland. Veilig bij hoog water. Eigen kledendracht, eigen tradities en een rotsvast geloof. De Urkers waren een eigenzinnig volk. Als ik nu naar Urk ga met de auto merk ik bijna niet meer waar het nieuwe land ophoudt en het oude eiland Urk begint. Want Urk is veranderd. Het eens zo stoere baken in zee ligt al weer meer dan 75 jaar vastgeplakt aan de Noordoostpolder. De Urkers hadden het daar maar wát moeilijk mee. In de jaren dertig van de vorige eeuw waren ze door de aanleg van de Afsluitdijk hun open verbinding met de zee al verloren. En nog geen tien jaar later was een groot deel van hun visgebied drooggelegd en veranderd in polderland.

Verbonden met water

© Visit Flevoland
© Lucas Kramer

Meer dan zes meter hoogteverschil!

Als je nu bij de sluis de weg omhoog neemt kun je in de sluiskolk het grote hoogteverschil tussen het water in de polder en het IJsselmeer zien: meer dan zes meter! Elke keer weer indrukwekkend. Hoewel Urk nu dus stevig vastzit aan het vasteland bleef het eiland aan de westkant verbonden met het water. Daar ligt de oude haven. Als ik op Urk ben ga ik er altijd even kijken. Meteen als ik de kade oprijd voelt het alsof ik in een andere wereld terecht kom. Het lijkt zelfs wel alsof de zon er feller schijnt dan in de polder. Echt ouderwets Hollands Licht; zoals je het ook wel ziet op schilderijen uit de 17e eeuw.

Ze bouwden grotere schepen en gingen vissen op de Noordzee.

Het wonder van Urk

© Toerisme Flevoland
Urk Erfgoed Water 4

Urk Erfgoed Water 4

© Tourist Info Urk

Grootste visafslag van Nederland

Op het oude dorp proef en voel je ook nog steeds de sfeer van het visserseiland van vroeger. Op de haven gonst het van de bedrijvigheid. Vis wordt gelost, schepen worden gebouwd. ’s avonds wandelen de Urkers er met hun kinderen of doen er op de scooter nog even een rondje. Het leeft! Dat komt omdat deze ondernemende eilandbewoners na de drooglegging van hun visgronden niet bij de pakken neer zijn gaan zitten. ‘Het wonder van Urk’, noemen ze dat. Ze bouwden grotere schepen en gingen vissen op de Noordzee. De Urker visserij ging bloeien als nooit tevoren. En dankzij de goede bereikbaarheid over de weg heeft Urk nu zelfs de grootste visafslag van Nederland. 

Ginkiestocht

© Tourist Info Urk
© Tourist Info Urk

Kriskras door smalle steegjes

Je begrijpt: als ik even wil ontsnappen aan het vlakke polderland rijd ik naar Urk. Een visje eten op de haven, en een wandeling maken langs de vuurtoren, uitkijken over het IJsselmeer en door de wirwar van steegjes van het oude dorp weer terug. Laatst heb ik daar een rondleiding gedaan met een Urker gids: een ‘Ginkiestocht’. De route gaat kriskras door smalle steegjes –de Ginkies- van het oude dorp. De gids vertelde prachtige verhalen over het leven op het oude Urk. Over hoe het wasgoed kriskras over straat te drogen hing en dat iedereen er een bijnaam had.

Het Vissersmonument

© Tourist Info Urk
© Tourist Info Urk

Indrukwekkend

Indrukwekkend is het vissersmonument, waar alle vissers van Urk die niet terugkeerden van zee worden herdacht. Je loopt tussen de huisjes waar de Urkers nu nog steeds wonen en werken en je voelt er dat het eiland niet stil is blijven staan in de tijd. Maar tegelijkertijd kun je er ook nog steeds proeven hoe het leven op een eiland in de Zuiderzee ooit geweest moet zijn. Als je je ogen een beetje dichtknijpt lijkt het alsof je terugreist in de tijd.